Z roku na rok niepokojąco wzrasta liczba osób chorych na cukrzycę. Według prognoz w 2030 roku liczba osób chorych na cukrzycę typu 2 wzrośnie do 366 mln(o 189 mln więcej niż w roku 2000...

Z roku na rok niepokojąco wzrasta liczba osób chorych na cukrzycę. Według prognoz w 2030 roku liczba osób chorych na cukrzycę typu 2 wzrośnie do 366 mln(o 189 mln więcej niż w roku 2000. Rosnąca zachorowalność na to schorzenie związana jest z obecnym trybem życia dużej części populacji – spadkiem aktywności fizycznej, niezdrowej diety, w której przeważają wysokoprzetworzone, łatwe do przygotowania produkty spożywcze, bogate jednocześnie w cukry proste i kwasy tłuszczowe o konfiguracji trans. Czynnikiem nei pozostającym bez wpływu jest narażenie na stres i stosowanie używek. Nieregularny tryb żywienia, niezdrowa dieta sprawiają, społeczeństwo przybiera na masie ciała . Takie postępowanie prowadzi do obniżenia sprawności fizycznej, samopoczucia, pojewienai się poważnych dolegliwości krążeniowych oraz cukrzycy typu II. Aby uniknąć tych przykrych konsekwencji, zarówno żywieniowcy jak i lekarze zalecają by m.in. zwiększyć aktywność fizyczną, dbać o regularność spożywanych posiłków oraz wzbogacić swój jadłospis o warzywa i owoce. Są one nie tylko źródłem dobroczynnego błonnika, którego spozycie odgrywa ważna role w prawidłowej diecie cukrzyka ale również witamin i składników mineralnych, z których niektóre charakteryzują się działaniem przeciwutleniającym.

Parę słów o cukrzycy

Cukrzyca to choroba metaboliczna związana z zaburzeniami wydzielania lub działania hormonu (insuliny), odpowiedzialnego za transport podstawowego źródła energii (glukozy) do komórek. Objawia się ona podwyższonym stężeniem glukozy we krwi chorego (powyżej 120 mg% na czczo). Z powodu zaburzeń wydzielania lub działania insuliny, zaburzone jest także wchłanianie węglowodanów spożywanych przez chorego. Nieprawidłowa gospodarka węglowodanowa organizmu doprowadza do zakłóceń w funkcjonowaniu wielu narządów: oczu, nerek, serca, układu nerwowego i krwionośnego. W zależności od typu cukrzycy, konieczna jest zastosowanie syntetycznej insuliny (cukrzyca typu I) bądź nie (cukrzyca typu II). Cukrzyca typu II jest silnie związana z trybem życia chorego. Jeśli nie ma czynników genetycznych warunkujących wystąpienie cukrzycy typu II, prawdopodobieństwo zachorowania na nią można zmniejszyć istotnie, prowadząc odpowiedni styl życia. Należy przede wszystkim być aktywnym fizycznie, jeść regularnie, unikać produktów wysokoprzetworzonych oraz słodyczy, obniżyć udział tłuszczów i cukrów prostych diecie, a zwiększyć spożycie warzyw i owoców.

Czym są więc przeciwutleniacze w diecie chorego na cukrzycę?

Przeciwutleniacze, czyli antyoksydanty, zwane zmiataczami wolnych rodników – to określenia na jedną grupę związków odgrywających pozytywną rolę w profilaktyce i leczeniu wielu chorób związanych z występowaniem tzw. stresu oksydacyjnego- zjawiska które towarzyszy także cukrzycy.

W organizmie każdego z nas powstają wolne rodniki. To wysoce reaktywne cząsteczki, które tworzą się podczas przemiany materii, procesów zapalnych, wysiłku fizycznego, infekcji. Zdrowy organizm potrafi poradzić sobie z ich neutralizacją, jeśli ich ilość nie jest dla niego zbyt duża. Stan, w którym zaburzona jest równowaga pomiędzy tworzeniem wolnych rodników, a ich unieczynnieniem przez organizm, nazywany jest stresem oksydacyjnym. Z destrukcyjnym działaniem wolnych rodników związane są takie schorzenia jak miażdżyca, nowotwory, RZS, przyspieszenie procesów starzenia się oraz cukrzyca. Wykazują one także negatywne działanie u chorych na cukrzycę - przyczyniają się do zaniku funkcji komórek ß trzustki (to one wydzielają niezbędną insulinę), a tym samym hamowania syntezy insuliny, pogłębiania oporności tkanek na działanie insulinyi rozwoju powikłań naczyniowych.

W stanach stresu oksydacyjnego, które tak często mogą występować w naszym organizmie, pomocne są antyoksydanty żywieniowe. Pomagają one organizmowi uporać się z nadmierną liczbą szkodliwych wolnych rodników.

Gdzie ukryte są przeciwutleniacze?

Te dobroczynne związki, odgrywające szczególną rolę w profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu II, znaleźć je można w szeregu produktów spożywczych. Działanie antyoksydacyjne wykazują witaminy C oraz β- karoten i witamina E. Doskonałe źródła witaminy C w jadłospisie to porzeczki, papryka, brokuły i brukselka, kiwi, truskawki oraz ziemniaki, z kolei źródłem witaminy E mogą być oleje roślinne oraz jaja i masło a β-karotenu- marchewka czy pomidory. Dużą grupą związków o charakterze przeciwutleniającym są polifenole. Charakteryzują się one również działaniem przeciwzapalnym, przeciwalergicznym, przeciwwirusowym, przeciwnowotworowym. Obniżają także stężenie lipidów we krwi oraz jej ciśnienie. Należąca do nich kwercetyna, obniżająca poziom trójglicerydów oraz glukozy we krwi. Znaleźć ją można w kawie, cebuli, winogronach i jabłkach. Kurkuma wchodząca w skład znanej przyprawy curry, wykazuje działanie ochronne na oczy. Polifenole znajdujące się w białym i czerwonym winie oprócz obniżania poziomu glukozy we krwi, zapobiegają utlenieniu cholesterolu, a tym samym zapobiegają miażdżycy. Polifenole obecne w czerwonym winie i zielonej herbacie zmniejszają złogi miażdżycowe przez działanie przeciwutleniające i zmniejszające poziom cholesterolu LDL w surowicy krwi, a także biorą udział w regulacji poposiłkowego poziomu glukozy we krwi.

Cukrzyca stała się epidemią XXI wieku i w każdej chwili może na nią zachorować każdy z nas. Pamietajmy, ze wprowadzając niewielkie modyfikacje do swojego stylu życia można uniknąć zachorowania na nią, poprawić kondycję fizyczną i nastrój oraz uniknąć przykrych konsekwencji tej choroby. Zwiększając aktywność fizyczną, odżywiając się racjonalnie i zdrowo, pamiętając o źródłach przeciwutleniaczy, możemy tak wiele zyskać, a nic nie stracić poza zbędnymi kilogramami, nadwyżki cukru i cholesterolu we krwi! Warto zastanowić się nad swoim stylem życia, zadbać o siebie i cieszyć się dobrą kondycją przez długie lata bez cukrzycy lub jej powikłań!

Literatura:

  1. H. Ciborowska, A. Rudnicka, „Dietetyka”, PZWL W-wa 2007

  2. M. Jarosz, L. Kłosiewicz-Latoszek, „Cukrzyca. Zapobieganie i leczenie”, PZWL W-wa 2007

  3. M. Kurkiewicz, „Antyoksydanty, jako składniki żywności”, Kielce 2007

  4. Ś. Ziemlański, M. Wartanowicz, „Rola antyoksydantów żywieniowych w stanie zdrowia i choroby” w „Pediatria współczesna. Gastroenterologia, hepatologia i żywienie dziecka” , 1999

  5. D. Rosołowska – Huszcz, „Antyoksydanty w profilaktyce i terapii cukrzycy typu II” w „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość.”, 2007

  6. H. Kaneto, Y. Kajimoto, J. Miyagawa i inni, „Beneficial effects of antioxidants in Diabetes” w „Diabetes” vol. 48, 1999

  7. A. Dembińska-Kiec, O.Mykkänen, B. Kiec-Wilk, H. Mykkänen, „Antioxidant phytochemicals against type 2 diabetes” w British Journal of Nutrition (2008), 99

  8. Y. Song, MD, J.E. Manson, DrPH, J.E. Buring, ScD, H.D. Sesso, ScD, S. Liu, MD, ScD, FACN, „Associations of Dietary Flavonoids with Risk of Type 2 Diabetes and Marekrs of Insulin Resistance and Systematic Inflammation in Women” w Journal of the American College of Nutrition, Vol. 24, No. 5, 376-384 (2005)

  9. D. Koya, K.Hayashi, M.Kitada, A.Kashiwagi, R.Kikkawa, M.Haneda, „Effects of Antioxidants in Diabetes-Induced Oxidative Stress on the Glomeruli of Diabetic Rats” w „Journal of the American Society of Nephrology” (2003)

Autorka: inż. Joanna Nowaczyk, Koło Naukowe Dietetyków, V rok specj. Żywienie Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

My fitness routine